Proost op je gezondheid? De nuchtere feiten over alcohol op een rij

De laatste tijd valt me een aantal campagnes op. Waaronder de campagne Proost op je gezondheid. In deze spotjes wordt benadrukt dat alcohol de kans op het krijgen van 7 soorten kanker vergroot. Deze campagne is terug te vinden op www.gezondegeneratie.nl 

Wat ik heel goed vind is dat ze in deze spots benadrukken om als volwassenen geen alcohol te drinken in het bijzijn van kinderen. Dus een glaasje rood wordt een glas tomatensap. Vandaar onze drinkwissel op instagram: alcoholbevattend pils vs een alcoholarm pils. Dat is een beter alternatief, want het bevat een stuk minder alcohol: <0,5% in vergelijk met 5% alcohol in een pils. 

Alcoholvrije drankjes worden steeds populairder, zie dit artikel op de website van Trimbos instituut. Het blijkt dat de inname van alcohol in Nederland afneemt, dat is positief. Ook het aantal zware drinkers neemt af .Onder zwaar drinken wordt verstaan: op 1 dag meer dan 4 (voor vrouwen) of 6 (voor mannen) glazen alcohol, minstens 1x per week. 

Toch raden gedragswetenschappers dit bewust niet aan als drinkwissel, omdat het nog veel lijkt op het alcoholbevattende broertje, zowel in smaak en het ziet er praktisch hetzelfde uit. Hierdoor kun je je als jongere  sneller overstappen naar een alcoholbevattend bier. Vandaar dat de campagne Proost op je gezondheid het sociaal drinken wil ontmoedigen.

Ondertussen wordt het assortiment van alcoholvrije bieren en wijnen steeds groter. Ik denk dat dit op zich geen verkeerde ontwikkeling is.  Voor ieder wat wils, zeg maar. De ene persoon voelt niet de behoefte om ‘mee’ te doen en zal gemakkelijk een frisdrank of sapje op een terras of in de kroeg bestellen. De ander kiest liever voor het alcoholvrije alternatief en bestelt wel een alcoholvrij biertje.

Maar misschien is het goed om de effecten en gezondheidsrisico’s van alcohol op een rij te zetten.

Wat zijn de effecten als je alcohol drinkt?

Alcohol wordt snel opgenomen in de bloedbaan, omdat het niet in ons maag- en darmkanaal hoeft te worden afgebroken. 5 minuten na het drinken van alchol, zit er al alcohol in ons bloed. De hoeveelheid alcohol in ons bloed wordt uitgedrukt in promille. 

Hieronder enkele effecten bij een bepaald promillage: 

Bron: Voeding bij gezondheid en ziekte, Nelleke Stegeman

Wat zijn de gezondheidsrisico’s als je alcohol drinkt?

1. Meer kans op kanker

Alcohol vergroot de kans op 7 soorten kankers, te weten mond-, keelholte-, strottenhoofd-, slokdarm-, lever-, darm- en borstkanker. 

Op de website van wkof vind je alle adviezen om de kans op kanker te verkleinen: https://www.wkof.nl/gezond-leven/verklein-de-kans-op-kanker/

en specifiek de uitleg bij het advies: drink geen alcohol: https://www.wkof.nl/gezond-leven/verklein-de-kans-op-kanker/drink-geen-alcohol/

2. Meer kans op orgaanschade

Dit komt omdat de meeste alcohol in ons lichaam afgebroken wordt door de lever. 5-10% van opgenomen alcohol wordt onveranderd door de huid, longen en urine uitgescheiden. De rest breekt de lever af. Dat gebeurt door 2 enzymen (alcoholdehydrogenase en aldehydedehydrogenase) die alcohol omzetten in aceetaldehyde en daarna in acetaat (azijnzuur). 

Aceetaldehyde is toxisch (giftig) en veroorzaakt na een hoog alcoholgebruik de klachten die we als een kater bestempelen. Klachten die ontstaan: hoofdpijn, brandend maagzuur, braken, dorst, duizeligheid en/ of transpiratie.  Hier spelen ook vochtverlies, een laag bloedglucosegehalte en irritatie aan het maagslijmvlies een rol.

Bij alcoholmisbruik wordt het maagslijmvlies en darmslijmvlies aangetast. Er kan bloedarmoede ontstaan, door chronisch bloedverlies in het maag-darmkanaal. Bepaalde vitamines (B- vtiamines) worden minder goed opgenomen.  Ook de lever kan minder vitamines opslaan. Door alcoholgebruik, kan er vervetting van de lever ontstaan. Dit proces is omkeerbaar, als je stopt met alcohol drinken en een gezonde leefstijl aanhoudt. Bij aanhoudende en verergering van leververvetting, kan levercirrose ontstaan. Er vormt zich dan littekenweefsel in de lever. 

Er is ook meer kans op het ontstaan van pancreatitis. Dit is een ontsteking van de alvleesklier, waarbij mensen heftige pijn ervaren, die kan uitstralen naar de rug. Dit gaat vaak samen met misselijkheid, overgeven en koorts.

Bij bingedrinken (in korte tijd veel alcohol drinken: 5-6 glazen of meer) kan er bij jongeren schade aan het zenuwstelsel en aan de hersenen ontstaan. 

3. Stijging van bloeddruk, meer kans op hart- en vaatziekten

Als volwassenen binge drinken vergroot dit de kans op het ontstaan van een hartinfarct en een beroerte. 

In 2015 werd in de Richtlijnen Goede Voeding het advies tav alcohol al aangescherpt. Toen luidde het advies: Drink niet of in ieder geval niet meer dan 1 glas per dag. In het advies van de Gezondheidsraad van 2026 (Advies Alcohol en gezondheid in brede zin) wordt benadrukt dat er geen veilige ondergrens is voor het gebruik van alcohol. Ook 1 glas alcohol heeft ongunstige gevolgen. Vandaar de campagnes om gebruik van alcohol te ontmoedigen en minder normaal te maken in onze samenleving. 

Gevolgen in de samenleving:

1. Aantal verkeersongevallen neemt toe en het aantal incidenten met agressie en geweld neemt toe, waardoor er meer kans is dat iemand zelf en/of omstanders gewond raken.

Dit treft vaak de jongere leeftijdsgroepen, maar heeft ook gevolgen voor hun directe omgeving: familie, vrienden, medeweggebruikers en hulpverleners. 

1. Alcoholgebruik kan leiden tot verslaving, zeker bij mensen met een verslavingsgevoeligheid. 
2. Alcohol beinvloedt het functioneren van de hersenen, zoals al beschreven.

Alcohol leidt tot grote maatschappelijke kosten. Deze kosten worden door de gehele samenleving gedragen. 

Bron: Advies Alcohol en gezondheid in brede zin, GR 2026

Alcoholvrij/ alcoholarm

Wat wordt verstaan onder alcoholvrij en alcohol arm bier. Dit staat beschreven in de Warenwet.  Alcoholvrij mag 0,1% alcohol bevatten en alcoholarm tot 1,2%. 

In de praktijk kunnen alcoholvrije dranken toch nog een kleine hoeveelheid alcohol bevatten.

bron: Trimbos instituut

Persoonlijke overweging:

Terwijl ik dit schrijf, denk ik terug aan mijn alcoholgebruik in mijn jongere jaren.. Ik dronk mijn 1e mix drankje op mijn 14e. Ging vandaar over naar bier drinken en kon op mijn 16e in het weekend flink alcohol drinken. Ook toen waren er campagnes en controles op alcoholgebruik in het verkeer. Maar het gebeurde nog vaak genoeg dat iemand meerdere glazen alcohol dronk en toch achter het stuur kroop. Gelukkig sloeg de BOB campagne toen goed aan. 

Binnen mijn vrienden/ kennissenkring is het nog sociaal geaccepteerd om alcohol te drinken. En ja, ik drink op zijn tijd een glas bier of wijn bij een feestje, op vakantie of bij een festival. Het zet mij aan het denken: wat wil ik hiermee, want de feiten liegen er niet om. 

Hopelijk gaan deze recente campagnes (Proost op je gezondheid, NIX18) ertoe bijdragen om dit minder/ niet meer normaal te maken. En hopelijk zet deze blog en de drinkwissel van alcoholbevattenbier naar alcoholarm bier jou ook aan het denken. Om stil te staan bij je alcoholinname en hoe je hiermee in de toekomst wil omgaan.

24-07-2026 Ruth van den Biggelaar, diëtist bij diëtist RUTH